اجرای پروژههای عمرانی و سرمایهای، بهویژه پروژههایی که شامل احداث، تکمیل یا تعمیر یک دارایی مشخص هستند، به منابع مالی قابلتوجهی نیاز دارد. در بسیاری از موارد، تأمین تمام هزینههای پروژه از محل منابع داخلی برای بانی امکانپذیر نیست و استفاده از ابزارهای بازار سرمایه میتواند یکی از راهکارهای تأمین مالی باشد.
اوراق جعاله یکی از ابزارهای تأمین مالی اسلامی است که برای تأمین منابع موردنیاز اجرای طرحهایی مانند احداث، تکمیل یا تعمیر داراییهای منقول و غیرمنقول مورد استفاده قرار میگیرد. در این ساختار، قرارداد جعاله مبنای انتشار اوراق قرار گرفته و دارندگان اوراق در حقوق حاصل از این قرارداد دارای مالکیت مشاع هستند.
اگر مجموعه شما برای اجرای یک پروژه مشخص به منابع مالی نیاز دارد، در این مقاله از سبدگردان آتا با مفهوم اوراق جعاله، شرایط بانی و طرح، ارکان انتشار و نحوه تأمین مالی از طریق این اوراق آشنا میشوید.
اوراق جعاله چیست؟
اوراق جعاله یکی از ابزارهای تأمین مالی در بازار سرمایه است که نشاندهنده مالکیت مشاع دارندگان اوراق بر حقوق و منافع حاصل از قرارداد جعاله است. این اوراق توسط نهاد واسط و به وکالت از دارندگان اوراق منتشر میشوند و قابلیت معامله در بورس یا بازارهای خارج از بورس را دارند.
به زبان ساده، زمانی که یک شرکت یا مجموعه برای احداث، تکمیل یا تعمیر یک دارایی یا اجرای یک پروژه مشخص به منابع مالی نیاز داشته باشد، میتواند با استفاده از اوراق جعاله، سرمایه موردنیاز را تأمین کند. در این ساختار، قرارداد جعاله مبنای تأمین مالی است و منابع جمعآوریشده برای اجرای موضوع قرارداد و مطابق شرایط تعیینشده در آن مورد استفاده قرار میگیرد.
قرارداد جعاله چیست؟
قرارداد جعاله قراردادی است که به موجب آن یکی از طرفین، در مقابل دریافت جعل، متعهد میشود طرح مشخصی را احداث، تکمیل یا تعمیر کرده و در زمان معین در آینده تحویل دهد.
بنابراین، در قرارداد جعاله سه موضوع اهمیت ویژهای دارد:
طرح مشخص باشد.
جعل یا عوض قرارداد مشخص باشد.
زمان اجرای تعهد و تحویل طرح تعیین شده باشد.
طرح در اوراق جعاله چیست؟
منظور از طرح، هر نوع عملیات احداث، تکمیل یا تعمیر و تحویل یک دارایی منقول یا غیرمنقول است که بتواند موضوع قرارداد جعاله قرار گیرد.
بنابراین، طرح موضوع اوراق جعاله باید یک پروژه مشخص و قابل تعریف باشد که اجرای آن شامل احداث، تکمیل یا تعمیر یک دارایی شود.
جعل در قرارداد جعاله چیست؟
جعل مبلغی معین یا حق بهرهبرداری از طرح برای مدت معین، یا ترکیبی از این دو است که براساس قرارداد جعاله تعیین میشود.
در نتیجه، عوض قرارداد جعاله میتواند به صورت یک مبلغ مشخص، حق بهرهبرداری از طرح یا ترکیبی از هر دو تعیین شود.
اوراق جعاله چگونه کار میکند؟
ساختار کلی تأمین مالی از طریق اوراق جعاله را میتوان به صورت زیر در نظر گرفت:
تعیین طرح → بررسی شرایط پروژه → انعقاد قرارداد جعاله → طراحی ساختار انتشار → انتشار اوراق → تأمین منابع مالی → اجرای طرح → احداث، تکمیل یا تعمیر دارایی → بهرهبرداری و دریافتهای مربوط
در این فرآیند، منابع حاصل از انتشار اوراق برای اجرای طرح موضوع قرارداد جعاله مورد استفاده قرار میگیرد.
شرکت طرف قرارداد نیز مسئول اجرای عملیات احداث، تکمیل یا تعمیر دارایی مطابق شرایط قرارداد خواهد بود.
تأمین مالی کسبوکار خود را با ابزارهای بازار سرمایه انجام دهید.
شرایط بانی برای انتشار اوراق جعاله
در اوراق جعاله، بانی باید در چارچوب اشخاص واجد شرایط تعریفشده در مقررات قرار داشته باشد.
بانی میتواند یکی از اشخاص زیر باشد:
وزارتخانه
مؤسسه دولتی
شرکت دولتی مشمول مواد ۱، ۲ و ۴ قانون مدیریت خدمات کشوری
مؤسسه یا نهاد عمومی غیردولتی مشمول ماده ۳ قانون مدیریت خدمات کشوری
بنابراین، ساختار اوراق جعاله عمدتاً برای تأمین مالی طرحهای متعلق به مجموعههای دولتی و نهادهای عمومی واجد شرایط قابل استفاده است.
شرایط طرح موضوع انتشار اوراق جعاله
علاوه بر شرایط بانی، خود طرح موضوع انتشار اوراق جعاله نیز باید الزامات مشخصی داشته باشد.
نبود محدودیت قانونی
نباید هیچگونه محدودیت یا منع قانونی، قراردادی یا قضایی برای اجرای طرح وجود داشته باشد.
برخورداری از پوشش بیمهای
از زمان شروع طرح تا پایان سررسید اوراق، داراییهای موجود در طرح باید از پوشش بیمهای مناسب و کافی برخوردار باشند.
از جمله پوششهای موردنیاز میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
بیمه مسئولیت مدنی
بیمه تمام خطر پروژه
دریافت مجوزهای قانونی
تمامی مجوزهای قانونی لازم برای اجرای طرح باید از مراجع ذیربط دریافت شده باشد. این موضوع یکی از الزامات مهم پیش از اجرای پروژه و انتشار اوراق محسوب میشود.
شرایط اوراق جعاله
توانایی شرکت طرف قرارداد: شرکت باید صلاحیت و توانایی لازم برای احداث، تکمیل، تعمیر و در صورت نیاز بهرهبرداری از دارایی را داشته باشد. انتخاب و بررسی صلاحیت این شرکت بر عهده بانی است.
سررسید اوراق: سررسید اوراق جعاله نمیتواند بیشتر از ۸۰ درصد مجموع دوره ساخت و عمر اقتصادی پیشبینیشده طرح باشد.
ارکان انتشار اوراق جعاله
بانی: تأمین مالی طرح از طریق انتشار اوراق و انتخاب شرکت طرف قرارداد.
نهاد واسط (ناشر): ایجاد ساختار حقوقی و انجام فرآیند انتشار اوراق و قراردادهای مرتبط.
بازارگردان: کمک به نقدشوندگی و انجام معاملات منظم اوراق.
متعهد پذیرهنویس: تضمین پذیرهنویسی اوراق در چارچوب تعهدات تعیینشده.
عامل فروش: عرضه و فروش اوراق مطابق مقررات.
عامل پرداخت: انجام پرداختهای مربوط به اوراق در موعد مقرر.
ضامن: تضمین تعهدات مشخصشده اوراق، در صورت پیشبینی در ساختار انتشار.
امین: نظارت بر فرآیندها و عملکردهای مرتبط با اوراق.
شرکت طرف قرارداد: اجرای عملیات احداث، تکمیل یا تعمیر طرح طبق قرارداد جعاله.
ناظر: نظارت بر اجرای طرح و روند انجام تعهدات پروژه.
دریافتهای مرتبط با اوراق جعاله
پس از پایان دوره احداث، تکمیل یا تعمیر، کارمزد بهرهبرداری از دارایی، ارائه خدمات و استفاده از سایر حقوق قابل نقلوانتقال و همچنین وصول وجوه حاصل از منافع، صرفاً در قالب درصد مشخصی از منافع متعلق به ناشر قابلقبول است.
این درصد باید تا سقف مقادیر پیشبینیشده در گزارش توجیهی حسابرسیشده تعیین شود.
بنابراین، دریافتهای مرتبط با بهرهبرداری از دارایی و منافع حاصل از طرح باید مطابق ساختار تعیینشده و حدود پیشبینیشده در گزارش توجیهی انجام شود.
مزایای تأمین مالی از طریق اوراق جعاله
استفاده از اوراق جعاله میتواند برای مجموعههایی که پروژههای مشخصی در زمینه احداث، تکمیل یا تعمیر دارایی دارند، مزایایی داشته باشد.
تأمین مالی پروژههای مشخص
این ابزار امکان تأمین منابع مالی برای اجرای یک طرح مشخص را فراهم میکند و منابع حاصل از انتشار برای اجرای همان پروژه اختصاص مییابد.
استفاده از ظرفیت بازار سرمایه
اوراق جعاله یکی از ابزارهایی است که امکان استفاده از ظرفیت بازار سرمایه برای تأمین مالی پروژههای واجد شرایط را فراهم میکند.
مناسب برای پروژههای احداث و تکمیل
ماهیت این ابزار با پروژههایی که نیازمند احداث، تکمیل یا تعمیر یک دارایی مشخص هستند، تناسب دارد.
امکان تعریف ساختار متناسب با پروژه
با توجه به نوع طرح، مدت ساخت، عمر اقتصادی دارایی و شرایط قرارداد جعاله، ساختار تأمین مالی میتواند متناسب با ویژگیهای پروژه طراحی شود.
جهت دریافت مشاوره تخصصی و بررسی بهترین راهکار تأمین مالی پروژه خود، با کارشناسان ما در ارتباط باشید.
اوراق جعاله برای چه پروژههایی مناسب است؟
اوراق جعاله بیشتر برای طرحهایی قابل بررسی است که:
شامل احداث، تکمیل یا تعمیر یک دارایی مشخص باشند.
امکان اجرای طرح از نظر قانونی وجود داشته باشد.
مجوزهای لازم برای اجرای پروژه دریافت شده باشد.
داراییهای موجود در طرح از پوشش بیمهای مناسب برخوردار باشند.
شرکت طرف قرارداد توانایی اجرای طرح را داشته باشد.
برنامه زمانی مشخصی برای اجرای پروژه وجود داشته باشد.
طرح از نظر اقتصادی و اجرایی قابلیت بررسی و اجرا داشته باشد.
بانی در گروه اشخاص واجد شرایط انتشار اوراق جعاله قرار داشته باشد.
نقش سبدگردان آتا در تأمین مالی پروژهها
انتخاب ابزار تأمین مالی مناسب به شناخت صرف نام ابزارها محدود نمیشود. نوع پروژه، ماهیت دارایی، مدت اجرای طرح، نیاز مالی، وضعیت حقوقی بانی و الزامات قانونی همگی در انتخاب ساختار مناسب تأثیرگذار هستند.
سبدگردان آتا با تمرکز بر خدمات بازار سرمایه و راهکارهای تأمین مالی، میتواند در بررسی نیازهای مالی مجموعهها و ارزیابی گزینههای موجود برای تأمین منابع همراه کسبوکارها و نهادهای واجد شرایط باشد.
اگر مجموعه شما برای احداث، تکمیل یا تعمیر یک دارایی مشخص به منابع مالی نیاز دارد، اوراق جعاله میتواند یکی از گزینههای قابل بررسی برای تأمین مالی پروژه از طریق بازار سرمایه باشد.
جمعبندی
اوراق جعاله یکی از ابزارهای تأمین مالی اسلامی در بازار سرمایه است که برای تأمین منابع موردنیاز احداث، تکمیل یا تعمیر یک طرح مشخص استفاده میشود. در این ساختار، قرارداد جعاله مبنای انتشار اوراق بوده و دارندگان اوراق در حقوق حاصل از قرارداد مالکیت مشاع دارند. برای انتشار این اوراق، طرح و شرکت طرف قرارداد باید شرایط و مجوزهای لازم را داشته باشند و سررسید نیز متناسب با دوره ساخت و عمر اقتصادی طرح تعیین شود. در نتیجه، اوراق جعاله میتواند گزینهای مناسب برای تأمین مالی پروژههای مشخص و توسعه داراییها باشد.
