تأمین مالی پروژههای بزرگ، بهخصوص پروژههایی که ساخت و تحویل یک دارایی در آنها زمانبر است، یکی از چالشهای مهم شرکتها و مجموعههای اقتصادی محسوب میشود. در چنین شرایطی، تأمین تمام منابع موردنیاز از محل منابع داخلی همیشه امکانپذیر نیست و استفاده از ابزارهای بازار سرمایه میتواند راهکار مناسبی برای تأمین مالی باشد.
اوراق سفارش ساخت یکی از ابزارهای تأمین مالی اسلامی است که برای تأمین منابع موردنیاز جهت ساخت و تحویل یک دارایی مشخص مورد استفاده قرار میگیرد. در این ساختار، منابع مالی از طریق انتشار اوراق تأمین شده و برای ساخت دارایی موضوع قرارداد سفارش ساخت اختصاص پیدا میکند.
اگر برای تأمین مالی یک پروژه یا ساخت دارایی مشخص به دنبال استفاده از ظرفیت بازار سرمایه هستید، در این مقاله از سبدگردان آتا با مفهوم اوراق سفارش ساخت، شرایط بانی و دارایی، الزامات انتشار، ارکان و ساختار تأمین مالی از طریق این اوراق آشنا میشوید.
اوراق سفارش ساخت چیست؟
اوراق سفارش ساخت، اوراق بهادار با نامی است که ناشر بر اساس یک قرارداد سفارش ساخت منتشر میکند. این اوراق قابلیت معامله در بورسها یا بازارهای خارج از بورس را دارند.
در قرارداد سفارش ساخت، یک طرف قرارداد متعهد میشود در مقابل دریافت مبلغ مشخص، دارایی معینی را در زمان مشخصی در آینده بسازد و تحویل دهد.
به زبان ساده، زمانی که یک شرکت قصد ساخت یک دارایی مشخص را دارد اما برای تأمین هزینههای ساخت آن به منابع مالی نیاز دارد، میتواند با استفاده از اوراق سفارش ساخت، بخشی از منابع موردنیاز پروژه را از طریق بازار سرمایه تأمین کند.
در این ساختار، موضوع تأمین مالی از ابتدا به یک دارایی مشخص و قابل ساخت و تحویل مرتبط است و منابع حاصل از انتشار اوراق برای اجرای همان پروژه مورد استفاده قرار میگیرد.
تأمین مالی کسبوکار خود را با ابزارهای بازار سرمایه انجام دهید.
اوراق سفارش ساخت به زبان ساده
میتوان فرآیند کلی را به شکل زیر در نظر گرفت:
نیاز به ساخت دارایی → طراحی تأمین مالی → انتشار اوراق → تأمین منابع مالی → اجرای ساخت → تحویل دارایی
بنابراین، تفاوت اصلی این ابزار با برخی روشهای دیگر تأمین مالی در این است که منابع مالی به ساخت یک دارایی مشخص اختصاص پیدا میکند و ساخت و تحویل آن باید مطابق شرایط تعیینشده در قرارداد انجام شود.
قرارداد سفارش ساخت چیست؟
قرارداد سفارش ساخت، قراردادی است که به موجب آن یکی از طرفین متعهد میشود در مقابل مبلغی معین، ساخت و تحویل یک دارایی مشخص را در زمان معینی در آینده انجام دهد.
بنابراین سه موضوع در این قرارداد اهمیت ویژهای دارد:
دارایی موردنظر باید مشخص باشد.
مبلغ قرارداد باید مشخص باشد.
زمان ساخت و تحویل دارایی باید مشخص باشد.
این ویژگیها باعث میشود اوراق سفارش ساخت برای پروژههایی مناسب باشد که ساخت یک دارایی مشخص، بخش اصلی نیاز تأمین مالی آنها را تشکیل میدهد.
اوراق سفارش ساخت چگونه کار میکند؟
ساختار تأمین مالی از طریق اوراق سفارش ساخت، با توجه به شرایط پروژه و الزامات انتشار میتواند جزئیات متفاوتی داشته باشد؛ اما در حالت کلی، فرآیند به این صورت است:
تعیین پروژه و نیاز مالی:
بانی مشخص میکند چه داراییای باید ساخته شود و چه میزان منابع مالی برای اجرای پروژه موردنیاز است.
بررسی شرایط بانی و دارایی:
وضعیت مالی بانی، مشخصات دارایی، امکان ساخت و تحویل و الزامات قانونی بررسی میشود.
انعقاد قرارداد سفارش ساخت:
شرایط ساخت، مبلغ و زمان تحویل دارایی در قالب قرارداد مشخص میشود.
طراحی ساختار انتشار اوراق:
مبلغ انتشار، سررسید، شرایط پرداخت و سایر ویژگیهای اوراق تعیین میشود.
تشکیل ارکان و آمادهسازی مستندات:
ارکان موردنیاز انتشار مشخص شده و مدارک و مستندات لازم تهیه میشود.
طی مراحل قانونی و دریافت مجوزهای لازم:
ساختار انتشار مطابق مقررات بازار سرمایه بررسی و مراحل قانونی آن طی میشود.
انتشار و عرضه اوراق:
پس از تکمیل فرآیند، اوراق منتشر شده و منابع مالی موردنیاز برای اجرای پروژه تأمین میشود.
در ادامه، ساخت دارایی مطابق قرارداد انجام شده و دارایی در زمان تعیینشده تحویل میشود.
جهت دریافت مشاوره تخصصی و بررسی بهترین راهکار تأمین مالی پروژه خود، با کارشناسان ما در ارتباط باشید.
شرایط بانی برای انتشار اوراق سفارش ساخت
امکان استفاده از اوراق سفارش ساخت برای هر مجموعهای بدون بررسی شرایط وجود ندارد و بانی باید الزامات مشخصی را داشته باشد.
بر اساس اطلاعات مربوط به این ابزار، شرکتهای سهامی، شرکتهای تعاونی و مؤسسات یا نهادهای عمومی غیردولتی مشمول ماده ۳ قانون مدیریت خدمات کشوری، به استثنای شهرداریها، در صورت داشتن شرایط زیر میتوانند در این ساختار قرار گیرند:
در ایران به ثبت رسیده و مرکز اصلی فعالیت آنها در ایران باشد.
مجموع جریان نقدی حاصل از عملیات آنها در دو سال مالی اخیر مثبت باشد. در صورتی که جریان نقد حاصل از عملیات بانی مطابق صورتهای مالی میاندورهای حسابرسیشده در سال جاری مثبت باشد، امکان لحاظ آن در محاسبه مجموع جریان نقدی نیز وجود دارد.
حداکثر نسبت مجموع بدهیها به داراییهای آنها ۹۰ درصد باشد.
اظهارنظر بازرس و حسابرس نسبت به صورتهای مالی دو سال مالی اخیر، مردود یا عدم اظهارنظر نباشد.
همچنین مؤسسات دولتی، شرکتهای دولتی و شهرداریها نیز در چارچوب مقررات مربوط میتوانند در این ساختار قرار گیرند.
بنابراین پیش از بررسی انتشار اوراق سفارش ساخت، وضعیت مالی، ساختار حقوقی و شرایط بانی باید بهطور دقیق بررسی شود.
چه داراییهایی میتوانند مبنای اوراق سفارش ساخت قرار بگیرند؟
یکی از مهمترین موضوعات در انتشار اوراق سفارش ساخت، مشخص بودن داراییای است که قرار است ساخته و تحویل داده شود.
دارایی موضوع انتشار باید شرایط لازم برای ساخت و انتقال را داشته باشد و امکان تحویل آن در زمانبندی موردنظر بانی وجود داشته باشد.
بهطور کلی، دارایی باید شرایط زیر را داشته باشد:
امکان ساخت و تحویل آن در مواعد زمانی موردنظر بانی وجود داشته باشد.
محدودیت یا منع قانونی، قراردادی یا قضایی برای ساخت و انتقال آن وجود نداشته باشد.
از زمان شروع ساخت تا پایان سررسید اوراق، از پوشش بیمهای مناسب و کافی برخوردار باشد.
بیمههای موردنیاز از جمله بیمه مسئولیت مدنی و بیمه تمام خطر پروژه برای آن در نظر گرفته شود.
تمام مجوزهای قانونی لازم برای ساخت دارایی از مراجع ذیربط اخذ شده باشد.
چه داراییهایی برای اوراق سفارش ساخت مناسب نیستند؟
هر نوع دارایی نمیتواند مبنای انتشار اوراق سفارش ساخت قرار گیرد.
داراییهایی که به مقدار زیاد و بهطور مستمر در کوتاهمدت تولید میشوند، نمیتوانند مبنای انتشار این اوراق قرار بگیرند.
دلیل این موضوع، ماهیت سفارش ساخت است؛ زیرا در این ابزار، ساخت و تحویل یک دارایی مشخص و قابل شناسایی اهمیت دارد.
شرط بیمه در اوراق سفارش ساخت
یکی از الزامات مهم در این نوع تأمین مالی، پوشش بیمهای دارایی و پروژه ساخت است.
از زمان شروع ساخت تا پایان سررسید اوراق، دارایی باید از پوشش بیمهای مناسب و کافی برخوردار باشد. از جمله پوششهایی که در اطلاعات مربوط به این ابزار مورد تأکید قرار گرفته، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
بیمه مسئولیت مدنی
بیمه تمام خطر پروژه
وجود پوشش بیمهای مناسب، یکی از الزامات مهم برای مدیریت ریسکهای مرتبط با ساخت دارایی و اجرای پروژه محسوب میشود.
سررسید اوراق سفارش ساخت چقدر است؟
یکی از ویژگیهای مهم اوراق سفارش ساخت، ارتباط سررسید اوراق با دوره ساخت و عمر اقتصادی دارایی است.
بر اساس شرایط این ابزار، سررسید اوراق نمیتواند بیش از ۸۰ درصد مجموع دوره ساخت و عمر اقتصادی پیشبینیشده برای دارایی باشد.
به همین دلیل، هنگام طراحی ساختار انتشار باید مدت زمان ساخت دارایی و عمر اقتصادی پیشبینیشده آن بهدقت بررسی شود.
ارکان انتشار اوراق سفارش ساخت
انتشار اوراق سفارش ساخت با حضور ارکان تخصصی انجام میشود که هرکدام وظایف مشخصی در فرآیند انتشار، عرضه، تضمین و پرداخت دارند:
بانی: تأمین منابع مالی موردنیاز پروژه یا ساخت دارایی.
نهاد واسط (ناشر): ایجاد ساختار حقوقی و ساماندهی فرآیند انتشار اوراق.
بازارگردان: کمک به نقدشوندگی و انجام معاملات منظم اوراق.
متعهد پذیرهنویس: تضمین پذیرهنویسی اوراق در چارچوب تعهدات تعیینشده.
عامل فروش: عرضه و فروش اوراق مطابق مقررات.
عامل پرداخت: انجام پرداختهای مربوط به اوراق در زمانهای مقرر.
ضامن: تضمین تعهدات مشخصشده اوراق، در صورت پیشبینی در ساختار انتشار.
مزایای تأمین مالی از طریق اوراق سفارش ساخت
استفاده از اوراق سفارش ساخت میتواند برای مجموعههایی که اجرای پروژههای مشخص و نیاز به منابع مالی دارند، مزایایی داشته باشد.
تأمین منابع مالی برای پروژههای ساخت
مهمترین کاربرد این ابزار، فراهم کردن منابع مالی موردنیاز برای ساخت یک دارایی مشخص است. به این ترتیب، شرکت میتواند به جای تأمین تمام هزینهها از منابع داخلی، بخشی از منابع موردنیاز را از بازار سرمایه تأمین کند.
استفاده از ظرفیت بازار سرمایه
اوراق سفارش ساخت، یکی از روشهایی است که به شرکتها اجازه میدهد از ظرفیت بازار سرمایه برای تأمین مالی پروژههای خود استفاده کنند.
تأمین مالی متناسب با ساختار پروژه
از آنجا که انتشار اوراق به یک دارایی مشخص و قرارداد ساخت مرتبط است، ساختار تأمین مالی میتواند متناسب با ویژگیهای پروژه طراحی شود.
امکان اجرای پروژههای سرمایهبر
برای پروژههایی که هزینه ساخت بالایی دارند، دسترسی به منابع مالی کافی اهمیت زیادی دارد. اوراق سفارش ساخت میتواند یکی از گزینههایی باشد که در بررسی روشهای تأمین مالی چنین پروژههایی مورد توجه قرار میگیرد.
اوراق سفارش ساخت برای چه پروژههایی مناسب است؟
این ابزار بیشتر برای مجموعههایی قابل بررسی است که:
برای ساخت یک دارایی مشخص به منابع مالی نیاز دارند.
پروژه آنها دارای برنامه ساخت و تحویل مشخص است.
امکان ساخت و تحویل دارایی در زمانبندی موردنظر وجود دارد.
مجوزهای قانونی لازم برای اجرای پروژه را دریافت کردهاند.
امکان تأمین پوشش بیمهای مناسب برای پروژه وجود دارد.
به دنبال استفاده از ظرفیت بازار سرمایه برای تأمین مالی هستند.
شرایط مالی و حقوقی لازم برای انتشار اوراق را دارند.
در مقابل، پروژههایی که دارایی مشخصی ندارند یا ساخت آنها در کوتاهمدت و به شکل مستمر انجام میشود، ممکن است با ماهیت این ابزار تناسب نداشته باشند.
نقش سبدگردان آتا در تأمین مالی شرکتها
انتخاب ابزار تأمین مالی مناسب، تنها به شناخت نام ابزارهای بازار سرمایه محدود نمیشود. نوع پروژه، میزان منابع موردنیاز، وضعیت مالی شرکت، ماهیت دارایی، زمانبندی ساخت و الزامات قانونی، همگی در انتخاب ساختار مناسب تأثیرگذار هستند.
سبدگردان آتا با تمرکز بر خدمات بازار سرمایه و راهکارهای تأمین مالی، میتواند در بررسی نیازهای مالی شرکتها و ارزیابی گزینههای موجود برای تأمین منابع همراه کسبوکارها باشد.
اگر شرکت شما برای ساخت یک دارایی مشخص به منابع مالی نیاز دارد، اوراق سفارش ساخت میتواند یکی از گزینههای قابل بررسی برای تأمین مالی پروژه باشد.
جمعبندی
اوراق سفارش ساخت یکی از ابزارهای تأمین مالی بازار سرمایه برای تأمین منابع موردنیاز ساخت و تحویل یک دارایی مشخص است. وجود قرارداد سفارش ساخت، امکان ساخت و تحویل دارایی، دریافت مجوزهای لازم و پوشش بیمهای مناسب از الزامات مهم این ابزار محسوب میشود. بنابراین، شرکتهایی که برای اجرای یک پروژه مشخص و ساخت دارایی معین به منابع مالی نیاز دارند، میتوانند با بررسی شرایط پروژه و الزامات انتشار، اوراق سفارش ساخت را بهعنوان یکی از گزینههای تأمین مالی از بازار سرمایه در نظر بگیرند.
