شرکتها و مؤسسات مالی ممکن است در جریان فعالیتهای خود، مطالبات مدتداری از مشتریان و طرفهای قرارداد داشته باشند. اگرچه این مطالبات در آینده به جریان نقدی تبدیل میشوند، اما ممکن است مجموعه برای توسعه فعالیتها یا تأمین سرمایه در گردش، پیش از سررسید به منابع مالی نیاز داشته باشد.
اوراق رهنی یکی از ابزارهای تأمین مالی بازار سرمایه است که امکان تأمین منابع مالی بر مبنای مطالبات رهنی را فراهم میکند. در این ساختار، مطالبات واجد شرایط به نهاد واسط منتقل شده و ناشر با انتشار اوراق رهنی، منابع مالی موردنیاز را از سرمایهگذاران تأمین میکند.
اگر شرکت شما دارای مطالبات رهنی و واجد شرایط است و به دنبال تبدیل بخشی از مطالبات آتی خود به منابع مالی است، در این مقاله از سبدگردان آتا با مفهوم اوراق رهنی، شرایط بانی و مطالبات، نحوه انتشار، ارکان و مزایای این ابزار تأمین مالی آشنا میشوید.
اوراق رهنی چیست؟
اوراق رهنی، اوراق بهادار با نامی است که به منظور خرید مطالبات رهنی توسط ناشر منتشر میشود. این اوراق قابلیت معامله در بورسها یا بازارهای خارج از بورس را دارند.
در این ساختار، مطالبات رهنی که بانی از قراردادهای مختلف در اختیار دارد، مبنای انتشار اوراق قرار میگیرد و منابع حاصل از انتشار اوراق در اختیار بانی قرار میگیرد.
به زبان ساده، شرکتی ممکن است از محل فروش اقساطی یا سایر قراردادهای واجد شرایط، مطالباتی داشته باشد که در آینده وصول خواهند شد. اگر شرکت پیش از سررسید این مطالبات به منابع مالی نیاز داشته باشد، میتواند در چارچوب مقررات از ظرفیت اوراق رهنی برای تأمین مالی استفاده کند.
مطالبات رهنی چیست؟
مطالبات رهنی به مطالبات مدتدار اشخاص حقوقی گفته میشود که از قراردادهای مبادلهای مانند فروش اقساطی، اجاره به شرط تملیک و جعاله ایجاد شده و دارای وثیقه رهنی هستند. مطالبات ناشی از عقد سلف در این تعریف قرار نمیگیرند. بنابراین، برای رهنی بودن مطالبات، سه ویژگی اصلی شامل مدتدار بودن، ناشی شدن از قراردادهای مبادلهای مشخص و داشتن وثیقه رهنی ضروری است.
تأمین مالی کسبوکار خود را با ابزارهای بازار سرمایه انجام دهید.
اوراق رهنی چگونه کار میکند؟
ساختار اوراق رهنی بر مبنای انتقال مطالبات واجد شرایط به نهاد واسط و تأمین مالی از طریق انتشار اوراق شکل میگیرد.
بهصورت ساده، فرآیند کلی را میتوان به شکل زیر در نظر گرفت:
وجود مطالبات رهنی → بررسی شرایط مطالبات → انتقال مطالبات به نهاد واسط → انتشار اوراق رهنی → تأمین منابع از سرمایهگذاران → پرداخت منابع به بانی → وصول مطالبات و پرداخت وجوه مرتبط با اوراق
در این ساختار، بانی مطالبات رهنی خود را که دارای شرایط لازم هستند در چارچوب قراردادهای مربوط به نهاد واسط منتقل میکند. نهاد واسط نیز با انتشار اوراق رهنی، منابع مالی موردنیاز را از سرمایهگذاران جمعآوری میکند.
به این ترتیب، بانی میتواند بخشی از منابعی را که قرار بود در آینده از محل وصول مطالبات دریافت کند، در زمان انتشار اوراق به منابع مالی تبدیل کند.
شرایط بانی برای انتشار اوراق رهنی
برای انتشار اوراق رهنی، بانی باید شرایط مشخصی را داشته باشد.
یکی از الزامات اصلی این است که اظهارنظر حسابرس و بازرس قانونی بانی در خصوص صورتهای مالی دو دوره اخیر، مردود یا عدم اظهارنظر نباشد.
این شرط با هدف بررسی وضعیت مالی بانی و اطمینان از شفافیت صورتهای مالی آن در فرآیند انتشار اوراق مورد توجه قرار میگیرد.
بنابراین، پیش از بررسی امکان انتشار اوراق رهنی، وضعیت صورتهای مالی و گزارش حسابرس و بازرس قانونی بانی باید بررسی شود.
شرایط مطالبات رهنی برای انتشار اوراق
مطالبات رهنی برای قرار گرفتن در ساختار انتشار اوراق باید شرایط مشخصی داشته باشند:
سپری شدن حداقل ۱۰ درصد از مدت قرارداد: حداقل ۱۰ درصد از مدت قرارداد باید از زمان ایجاد مطالبات گذشته باشد و اقساط سررسیدشده نیز وصول شده و مطالبات در طبقه جاری قرار داشته باشند.
امکان انتقال مطالبات: برای انتقال مطالبات رهنی به نهاد واسط نباید منع قانونی، قراردادی یا قضایی وجود داشته باشد. در صورت وجود چنین محدودیتی، بانی مسئول جبران خسارات وارده به ارکان و دارندگان اوراق خواهد بود.
آیا سررسید مطالبات و اوراق رهنی باید یکسان باشد؟
خیر. یکی از ویژگیهای اوراق رهنی این است که سررسید مطالبات رهنی الزاماً نباید با سررسید اوراق رهنی یکسان باشد. همچنین انتشار اوراق رهنی بر مبنای بخشی از اقساط مطالبات نیز امکانپذیر است.
این ویژگی باعث میشود ساختار انتشار بتواند متناسب با جریان نقدی مطالبات و نیاز تأمین مالی بانی طراحی شود.
ارکان انتشار اوراق رهنی
انتشار اوراق رهنی با حضور ارکان تخصصی انجام میشود که هرکدام وظیفه مشخصی در فرآیند انتشار، عرضه، وصول مطالبات و پرداخت دارند:
بانی: شخص حقوقی دارای مطالبات رهنی که برای تأمین مالی، مطالبات واجد شرایط خود را به نهاد واسط منتقل میکند.
نهاد واسط (ناشر): ایجاد ساختار حقوقی انتشار و خرید مطالبات رهنی.
بازارگردان: کمک به نقدشوندگی و انجام معاملات منظم اوراق.
متعهد پذیرهنویس: تضمین پذیرهنویسی اوراق در چارچوب تعهدات تعیینشده.
عامل فروش: عرضه و فروش اوراق مطابق مقررات.
عامل پرداخت: انجام پرداختهای مربوط به اوراق در زمانهای مقرر.
عامل وصول: پیگیری و وصول مطالبات موضوع اوراق.
ضامن: تضمین تعهدات مشخصشده اوراق، در صورت پیشبینی در ساختار انتشار.
امین: نظارت بر فرآیندهای مرتبط با اوراق و بررسی گزارشهای مربوط.
جهت دریافت مشاوره تخصصی و بررسی بهترین راهکار تأمین مالی پروژه خود، با کارشناسان ما در ارتباط باشید.
مزایای تأمین مالی از طریق اوراق رهنی
اوراق رهنی میتواند برای شرکتهایی که دارای مطالبات واجد شرایط هستند، مزایای مختلفی داشته باشد.
تبدیل مطالبات آتی به منابع مالی
یکی از مهمترین کاربردهای اوراق رهنی، امکان تأمین منابع مالی بر مبنای مطالباتی است که قرار است در آینده وصول شوند.
به این ترتیب، بانی میتواند بخشی از منابع مالی موردنیاز خود را پیش از سررسید مطالبات تأمین کند.
تأمین مالی بر مبنای داراییهای مالی موجود
در این ابزار، مطالبات رهنی موجود بانی، مبنای تأمین مالی قرار میگیرند و شرکت میتواند از ظرفیت داراییهای مالی خود برای جذب منابع استفاده کند.
استفاده از ظرفیت بازار سرمایه
اوراق رهنی یکی از ابزارهایی است که شرکتها میتوانند در کنار سایر روشهای تأمین مالی بازار سرمایه برای تأمین منابع موردنیاز خود بررسی کنند.
انعطافپذیری در طراحی سررسید
با توجه به اینکه سررسید مطالبات رهنی الزاماً نباید با سررسید اوراق یکسان باشد و انتشار بر مبنای بخشی از اقساط نیز امکانپذیر است، ساختار تأمین مالی میتواند متناسب با جریان نقدی مطالبات طراحی شود.
اوراق رهنی برای چه شرکتهایی مناسب است؟
اوراق رهنی بیشتر برای شرکتهایی قابل بررسی است که:
دارای مطالبات مدتدار و دارای وثیقه رهنی هستند.
مطالبات آنها از قراردادهای مبادلهای واجد شرایط ایجاد شده است.
حداقل ۱۰ درصد از مدت قرارداد مطالبات سپری شده باشد.
اقساط سررسیدشده وصول شده و مطالبات در طبقه جاری قرار داشته باشند.
امکان قانونی، قراردادی و قضایی انتقال مطالبات به نهاد واسط وجود داشته باشد.
صورتهای مالی آنها دارای شرایط لازم از نظر اظهارنظر حسابرس و بازرس قانونی باشد.
برای تأمین منابع مالی پیش از سررسید مطالبات به دنبال استفاده از ظرفیت بازار سرمایه هستند.
در مقابل، مطالباتی که شرایط لازم را ندارند یا انتقال آنها به نهاد واسط با محدودیت قانونی، قراردادی یا قضایی مواجه است، نمیتوانند بهسادگی مبنای انتشار اوراق رهنی قرار گیرند.
نقش سبدگردان آتا در تأمین مالی شرکتها
انتخاب ابزار تأمین مالی مناسب به شناخت صرف نام ابزارها محدود نمیشود. نوع دارایی مالی، ماهیت مطالبات، وضعیت وصول اقساط، شرایط مالی شرکت، میزان منابع موردنیاز و امکان انتقال مطالبات، همگی در طراحی ساختار تأمین مالی نقش دارند.
سبدگردان آتا با تمرکز بر خدمات بازار سرمایه و راهکارهای تأمین مالی، میتواند در بررسی نیازهای مالی شرکتها و ارزیابی گزینههای موجود برای تأمین منابع همراه کسبوکارها باشد.
اگر شرکت شما دارای مطالبات مدتدار و دارای وثیقه رهنی است و برای تأمین منابع مالی پیش از سررسید مطالبات به دنبال راهکار مناسب هستید، اوراق رهنی میتواند یکی از گزینههای قابل بررسی برای تأمین مالی از بازار سرمایه باشد.
جمعبندی
اوراق رهنی یکی از ابزارهای تأمین مالی بازار سرمایه است که با استفاده از مطالبات مدتدار دارای وثیقه رهنی، امکان تأمین منابع مالی برای شرکتها را فراهم میکند. در این ساختار، بانی مطالبات واجد شرایط خود را به نهاد واسط منتقل کرده و منابع مالی از طریق انتشار اوراق در اختیار او قرار میگیرد. مطالبات باید شرایطی مانند داشتن وثیقه رهنی، سپری شدن حداقل ۱۰ درصد از مدت قرارداد، وصول اقساط سررسیدشده و قرار داشتن در طبقه جاری را داشته باشند. بنابراین، شرکتهایی که دارای مطالبات رهنی واجد شرایط هستند و پیش از سررسید به نقدینگی نیاز دارند، میتوانند اوراق رهنی را بهعنوان یکی از گزینههای تأمین مالی بررسی کنند.
